güncel yazılar...
Loading...

Şarap İthalatı ve İhracatı: Dünya ve Türkiye Profili

Şarap, Dünya genelinde en çok ticareti yapılan alkollü içeceklerden birisidir. 2014 yılı içerisinde 35 milyar tutarında şarap dış ticarete konu olmuştur.

Şarap, tarihi olarak, özellikle Anadolu coğrafyasında ve Anadolu'ya komşu ülkelerde üretilmeye başlanmıştır. Daha sonra gerek ticaret, gerek savaşlar ve kolonileşme faaliyetleri neticesinde Dünya'ya yayılmıştır.

Resim: Logo vector designed by Freepik

Bugünkü yazımda, şarap üretiminin tarihçesini inceledikten sonra, Dünya genelinde şarap ihracatı ve ithalatına ait verileri sizlerle paylaşmak amacındayım.

Yazımın son bölümünde ise Türkiye'nin şarap ithalatını ve ihracatını irdeleyeceğim.

Dionysus'tan Bacchus'a Şarap Tarihine Kısa Bir Bakış:

Şarap tarihi incelendiğinde, ilk şarap üretiminin ve şaraplık üzüm bağları yetiştiriciliğinin, Anadolu coğrafyasının çevresindeki ülkelerde gerçekleştirildiği görülmektedir.

Dünya çapında tespit edilen en eski şaraphane kalıntılarına Ermenistan'da rastlanmıştır. Söz konusu şaraphanenin milattan önce 4100 yıllarına ait olduğu değerlendirilmektedir.

Milattan önce 3100 yıllarında ise eski Mısırlılar'ın, kırmızı üzümden şaraba benzer içkiler ürettikleri ve bu içkileri kana olan benzerliklerinden ötürü, dini ritüellerinde kullandıkları anlaşılmıştır.

Israil'de milattan önce 1700 yıllarına ait, 500 galonluk kapasiteli (yaklaşık 3000 şişe şarap) şarap mahzeni kalıntılarına rastlanmıştır.

Milattan önce 1200 dolaylarında, o zamanın en modern devletlerinden birisi olan Fenikeliler'in, doğu Akdeniz coğrafyasında şarap ticareti yapmaya başladıkları bilinmektedir. Fenikeliler, şaraplarını bugün de Ege Bölgesin'de sıklıkla kullanılan toprak kaplarda taşımışlardır.

Fenikeliler'den şarap yapımını öğrenen eski Yunanlılar, bu içkiyi günümüzdeki şeklini vermişler ve hayatın tüm önemli alanlarında kullanmaya başlamışlardır. Çok tanrılı dine inanan eski Yunanlılar'da, en önemli tanrılarından birisi de şarap tanrısı olan Dionysus'dur.

Yunan şehir devletlerinin güçlerini arttırmaları ve Akdeniz çevresinde fethettikleri bölgelerde, İtalya gibi, şarap yetiştirmeye başlamaları ile de şarabın Avrupa serüveni başlamış olmaktadır.

Roma'nın eski Yunan devletlerini ele geçirmesi ve Avrupa'da imparatorluk kurmasıyla beraber, şarap kültürünü de kendilerine mâl etmişlerdir. Öyle ki, eski Yunan'da şarap tanrısı olan Dionysus, eski Roma'da Bacchus olarak varlığını korumuştur.

Roma'lılar ile beraber şarap Avrupa içlerine doğru yayılmış, Fransa, Almanya, İtalya, Portekiz ve İspanya başta olmak üzere pek çok ülkede üretilmeye başlanmıştır. Bugün de günümüzde en çok şarap ihraç eden ülkelerin başında bu ülkeler gelmektedir.

380 yılında Roma'nın resmi din olarak Hristiyanlı'ğı kabul etmesi ile beraber, Avrupa'da şarap üretimi yaygınlaşmış, şarap sosyal ve dini hayatın içine daha fazla girmiştir.

1492 yılında Amerika kıtasının keşfi ile şarabın bu kıtadaki serüveni de başlamıştır. Güney Amerika'ya şarabın yayılması ise Meksika ve Brezilya'nın batılı ülkeler tarafından ele geçirilmesi ile olmuştur.

1543 yılında Portekizli kaşifler şarabı Japonya'ya götürmüşlerdir. 1550'li yıllarda ise İspanyol misyonerler şarabı Güney Amerika ülkeleri olan Şili ve Arjantine taşımışlardır. 1659 yılında, Dutch East India Company şirketi Güney Afrika'da kurmuş olduğu kolonilerde şarap üretimine başlamıştır.

1778 yılında İngiltere'den yola çıkan gemiler, Güney Afrika üzerinden Avustralya'yı kolonileştirmişler ve Güney Afrika'dan almış oldukları üzüm parçaları ile Avustralya'da şaraplık üzüm üretimini başlatmışlardır.

Yukarıda ismi sayılan ülkeler, günümüzde en çok şarap ihraç eden ülkeler konumundadır.

Dünya Şarap İhracatı: 

Şarap, 2204 GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) altında sınıflandırılmaktadır. Söz konusu tarife pozisyonunun tam açılımı "Taze üzüm şarabı (kuvvetlendirilmiş şaraplar dahil) ve üzüm şırası" olarak geçmektedir.

Dünya genelinde en çok şarap ihracatı yapan ülkelere baktığımızda, Avrupa ülkelerinin açık ara önde olduğunu görmekteyiz.

Yukarıdaki grafikte, Dünya çapında en çok şarap ihracatı yapan ülkeler yer almaktadır.

Grafikten de görüleceği gibi Dünya çapında en çok şarap ihraç eden ülke Fransa'dır. Fransa, 2014 yılı içerisinde 10,2 milyar dolarlık şarap ihracatı yapmıştır. Söz konusu rakam, toplam Dünya şarap ihracatının yaklaşık %30'luk kısmına tekâbül etmektedir.

Fransa'nın ardından en çok şarap ihraç eden ülke olarak İtalya göze çarpmaktadır. İtalya'nın 2014 yılı şarap ihracatı 6,78 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Dünya şarap ihracatının yaklaşık %20'si İtalya tarafından gerçekleştirilmektedir.

Fransa ve İtalya'dan sonra en çok şarap ihracatı yapan ülke, bir diğer Avrupa ülkesi olan İspanya'dır. İspanya'nın 2014 yılı şarap ihracatı 3,4 milyar dolardır. Bu rakam Dünya şarap ihracatının yaklaşık %10'udur.

Yukarıdaki grafikten de takip edilebileceği gibi, diğer büyük şarap ihracatçısı ülkeler Şili, Avustralya, ABD, Almanya, Yeni Zelanda, Portekiz ve Arjantin'dir.

Dünya Şarap İthalatı: 

Yukarıda dünya çapında en çok şarap ihracatı yapan ülkeleri incelemiştik. Dilerseniz, şimdi de en fazla şarap ithalatı yapan ülkelere beraberce göz atalım.


Dünya genelinde en fazla şarap ithal eden ülke, 2014 yılında yapmış olduğu 5,35 milyar dolarlık şarap ithalatı ile ABD olmuştur. ABD, tek başına Dünya toplam şarap ithalatının %15'ini gerçekleştirmektedir.

ABD'nin ardından en fazla şarap ithalatı yapan 2. ülke ise İngiltere'dir. İngiltere'nin 2014 yılı şarap ithalat miktarı 5,04 milyar dolardır.

Ciddi bir şarap ihracatçısı olan Almanya, aynı zamanda en çok şarap ithalatı yapan 3. ülke konumundadır. Almanya 2014 yılında 3,37 milyar dolarlık şarap ithalatı gerçekleştirmiştir.

ABD, İngiltere ve Almanya'dan sonra en çok şarap ithalatı yapan ülke, 2014 yılında gerçekleştirmiş olduğu 1,93 milyar dolarlık şarap ithalatı ile Japonya olmuştur.

Japonya'yı şarap ithalatı konusunda sırası ile Çin, Hollanda, Belçika, İsviçre ve Rusya Federasyonu takip etmektedir.

Türkiye'nin Şarap İhracatı ve İthalatı

Türkiye, 2014 yılında yapmış olduğu 11 milyon dolarlık şarap ihracatı ile en çok şarap ihraç eden 49. ülke konumundadır.

Gürcistan'ın 180 milyon dolar, Yunanistan'ın 83 milyon dolar ve Bulgaristan'ın 55 milyon dolar şarap ihracatı yapmış olduğu bir coğrafyada, Türkiye'nin 11 milyon dolarlık ihracatı çok çok düşük seviyelerde kalmaktadır.

Hadi diyelim bu ülkeler Hristiyan ve şarap konusunda daha avantajlılar, peki müslüman bir ülke olan ve Şeriat ile yönetilen Malezya'nın yapmış olduğu 38 milyon dolarlık şarap ihracatını nasıl açıklayacağız?

Türkiye'nin şarap ithalatına baktığımızda ise, 2014 yılında 15 milyon dolarlık bir ithalatın gerçekleştirildiğini görmekteyiz.

Türkiye'nin şarap ithalatının yaklaşık yarısını, üst gelir grubuna hitap eden pahalı Fransız şarapları oluşturmaktadır. Türkiye ucuz şarapları ise Romanya, Bulgaristan ve Makedonya'dan ithal etmektedir.