güncel yazılar...
Loading...

Force Majeure Nedir?

Sözleşmeler, imzalandıkları tarih itibari ile taraflarını bağlayıcı niteliktedirler. Uluslararası satış sözleşmelerinin tarafları olan ithalatçı ve ihracatçı firmalar da, imzalamış oldukları sözleşme şartlarına uymak zorundadırlar.

Örneğin, ihracatçı firma, sözleşme şartlarında belirlenen kalite ve miktarda ürünü, yine sözleşmede belirlenen tarihte sevk etmekle yükümlü iken, ithalatçı firma da sözleşme şartlarına uygun olarak sevkiyatı yapılmış ürünlerin bedelini ödemekle mükelleftir.

Sözleşmeler, imzalandıkları günde mevcut olan ekonomik şartlar çerçevesinde, sözleşme taraflarına sağlayacağı ortak çıkar esas alınarak imzalanmıştır.

Eğer, sözleşme imzalanmasını takip eden süreçte, sözleşme imzalanma aşamasındaki ekonomik şartlar önemli ölçüde farklılaşır ve taraflardan birisinin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini yerine getirmesini imkansız kılar veya olağanüstü biçimde zorlaştırır ise, bu durumda sözleşmenin feshedilmesi veya yeni ekonomik şartlara uygun biçimde tekrar düzenlenmesi gerekmektedir.


Yukarıda açıklandığı şekilde sözleşme taraflarından birisinin sözleşmeden doğan sorumluluklarını yerine getirmesini imkansız hale getiren veya olağan üstü derecede zorlaştıran, tarafların iradesi dışında ortaya çıkan, önceden öngörülmesi ve önlenmesi mümkün olmayan olaylara "Mücbir Sebep", "Force Majeure" denilmektedir.

Uluslararası sözleşmelerde hangi haller mücbir sebep olarak açıklanmaktadır?

Dilerseniz mücbir sebebin tanımını yaptıktan sonra, şimdi de hangi durumların mücbir sebep olarak tanımlanabileceğini açıklamaya çalışalım.

Mücbir sebepler, tarafların sözleşme şartlarını yerine getirmelerini engelleyen veya olağanüstü biçimde zorlaştıran, önceden öngörülmesi ve önlenmesi mümkün olmayan olaylardır.

Bu tanımdan yola çıkarak, mücbir sebep hallerinin, hem insanlar tarafından gerçekleştirilen olayların olumsuz yansımaları neticesinde hem de tabiat olayları sonucunda vuku bulan olumsuzluklar sebebiyle yaşanabileceği anlaşılmaktadır.

Toplumsal Olaylar Neticesinde Ortaya Çıkan Mücbir Sebep Halleri: Savaş, genel grev, iç karışıklıklar, isyan ve ayaklanmalar, finansal ve ekonomik krizler, öngörülmeyecek biçimde ortaya çıkan aşırı enflasyon veya devalüasyonlar beşeri etkiler neticesinde oluşan mücbir sebep hallerine örnektir.

Doğa Olayları Neticesinde Ortaya Çıkan Mücbir Sebep Halleri: Sel felaketi, yangın, deprem gibi durumlar, doğa olaylarının etkisiyle ortaya çıkan mücbir sebep hallerine örnek olarak verilebilmektedir. Bu şekilde ortaya çıkan mücbir sebep hallerini tanımlamak için İngilizce olarak genellikle "Act of God" terimi kullanılmaktadır.

Uluslararası Ticarette Mücbir Sebep İle İlgili Olarak Bilinmesi Gerekenler Nelerdir?
  1. Geleceğe yönelik olarak, 6 aydan fazla bir zamanı kapsayacak şekilde hazırlanan uluslararası satış sözleşmelerinde, mücbir sebep halleri durumunda, sözleşmenin feshedilip edilmeyeceği veya sözleşmenin yeni şartlara göre yeniden düzenlenip düzenlenmeyeceği hususu mutlaka belirtilmelidir.
  2. Hangi hallerin mücbir sebep olarak kabul edileceği sözleşme maddelerine yazılmalıdır.
  3. Satış sözleşmesinde mücbir sebep varlığının makul bir biçimde kanıtlanabilmesinin olanaklı kılınması faydalı olacaktır.